و انسان مىخواهد در عين عفو ، حفظ ظاهر قانون را نيز بكند ، و گرنه در مواردى كه استحقاق عفو نباشد هرگز چنين كارى مجاز نيست ( 1 ) . و بالآخره در آخرين جمله از آيات مورد بحث كه در واقع عصاره اى است از آغاز و پايان اين داستان مىفرمايد : « ما او را صابر و شكيبا يافتيم ، چه بنده خوبى بود ايوب كه بسيار بازگشتكننده به سوى ما بود » ( * ( إِنَّا وَجَدْناه صابِراً نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّه أَوَّابٌ ) * ) . ناگفته پيداست كه دعاى او به درگاه خدا ، و تقاضاى دفع وسوسه‌هاى شيطان ، و رنج و محنت و بيمارى ، منافات با مقام صبر و شكيبايى ندارد ، آن هم بعد از هفت سال يا به روايتى هيجده سال با درد و بيمارى و فقر و نادارى ساختن و تحمل كردن و شاكر بودن . قابل توجه اينكه در اين جمله ، حضرت ايوب به سه وصف مهم توصيف شده است كه در هر كس باشد انسان كاملى است : 1 - مقام عبوديت 2 - صبر و شكيبايى و استقامت 3 - بازگشت پى در پى به سوى خدا . نكته‌ها : 1 - درسهاى مهمى از داستان ايوب با اينكه مجموع سرگذشت اين پيامبر شكيبا تنها در چهار آيه اين سوره آمده ، اما همين مقدار كه قرآن بيان داشته الهامبخش حقايق مهمى است : الف : آزمون الهى آن قدر وسيع و گسترده است كه حتى انبياء بزرگ با شديدترين و سختترين آزمايشها آزموده مىشوند ، چرا كه طبيعت زندگى اين

--> ( 1 ) نظير اين معنى در باب حدود اسلامى و اجراى آن در مورد بيماران خطاكار نيز آمده است ( كتاب الحدود ابواب حد الزنا ) .